Snelle penisrevalidatie na prostaatoperatie kan erectieproblemen voorkomen
Erectieproblemen zijn veelal de minste zorg als u een prostaatkanker operatie moet ondergaan. Eerst de operatie goed doorkomen is het idee. Er zijn maar weinig mannen die zich voor de operatie afvragen hoe het seksleven er na de operatie uitziet. De informatie die de arts, uroloog en bekkenfysiotherapeut geven over mogelijke erectiestoornissen glijdt vaak langs hen heen.
Toch is het enorm belangrijk om hierbij vóór de operatie al bij stil te staan. U kunt daarmee namelijk een hoop leed voorkomen. Dat zegt Klazien Jansma*, die al meer dan 20 jaar ervaring heeft met pre- en postoperatieve bekkenfysiotherapie.
Jansma: "Als u te horen krijgt dat u prostaatkanker hebt en een operatie moet ondergaan, worden mogelijke erectieproblemen vaak op de koop toe genomen. Maar na een half jaar, als de erectie nog niet (goed) tot stand komt, wordt het toch als probleem gevoeld. Voor de mannelijkheid en voor de intieme relatie met de partner. Dan kan het echter te laat zijn om het probleem op te lossen. Als alle mannen die een prostaatoperatie ondergaan zouden weten hoe belangrijk het is om snel na de operatie te starten met oefeningen, voorkomt dat veel erectieproblemen. En ook al lijkt seks niet meer zo belangrijk, er blijkt echt een groot verschil in de beleving tussen 'af en toe seks' en 'geen seks'."
Gelukkig is er veel informatie over prostaatkanker, de operatie en de complicaties op internet te vinden. Ook de uroloog, bekkenfysiotherapeut en consulent seksuele gezondheid kunnen uitleg geven over de situatie na de prostaatoperatie. Onderaan dit artikel kunt u verwijzingen vinden naar relevante artikelen.
Toch lijkt dit nog niet voldoende. Uit onderzoek blijkt dat 1 op de 5 mannen niet tevreden is na hun prostaatoperatie. Dat ligt voor een deel aan de complicaties op het gebied van erectiele dysfunctie en urine-incontinentie na de operatie. Voor een ander deel ligt dat aan de onderschatting van deze complicaties en de te hoog gespannen verwachtingen over de situatie na de operatie.
In dit kader is dit artikel en interview met Klazien Jansma een aanvulling op de bestaande informatie. Zodat mannen (en hun partner) nog beter voorbereid zijn, de juiste vragen kunnen stellen aan professionals, tijdig beginnen met revalidatie en leed wordt voorkomen.
De tijd direct na de operatie is voor de meeste mannen niet gemakkelijk. Het feit dat u geen controle hebt over uw urine voelt onwerkelijk. Ook de verkorting van de penis roept vaak een schrik reactie op. Hoe beter voorbereid, hoe minder groot de teleurstelling en schrik. Hieronder daarom een rijtje van de mogelijke complicaties na een prostaatoperatie die consequenties hebben op het seksleven.
(Let wel: de seksuele gevoelens en de beleving van seks hoeven door de operatie niet te veranderen. Een man kan na de operatie ook een erectie krijgen zoals hij dat voor de operatie gewend was en hij kan net zo goed klaarkomen en genieten van seks. Een aantal mannen ervaart zelfs een verbetering van het seksleven, doordat zij geen last meer hebben van de plasklachten als gevolg van de vergrote prostaat.)
Helaas is het nog steeds moeilijk geheel zenuwbesparend te opereren en hangt het erg af van de grootte en lokalisatie van de tumor.
De kansen op, en de mate van erectiele dysfuncties hangt erg samen met de wijze waarop de operatie kan worden uitgevoerd.
Voor het ontstaan van een erectie is allereerst seksuele opwinding nodig. Door iets dat een man ziet, voelt hoort, wordt de fantasie in de hersenen aan het werk gezet en ontstaat verlangen. Via zenuwen worden vervolgens signalen van de hersenen naar de penis overgebracht. En vullen de zwellichamen in de penis zich met bloed. Hierdoor zwelt de penis op en wordt deze stijf. Doordat er meer bloed de zwellichamen instroomt dan uitstroomt wordt de penis hard. Om te voorkomen dat de zwellichamen leeglopen, en hiermee de erectie verdwijnt, blijven er prikkels en signalen gezonden worden via de zenuwen. Deze prikkels ontstaan tijdens het vrijen.
Goede zenuwen zijn dus van essentieel belang voor het ontstaan van een erectie. Om een erectie te kunnen krijgen moeten de zenuwen op de prostaat immers de signalen van de hersenen naar de penis kunnen sturen.
Na een radicale prostatectomie volgt een herstel periode van de zenuwen die 6 tot 36 maanden kan duren. In deze periode moet het beschadigde zenuwweefsel de kans krijgen om zich te herstellen. In het eerste jaar na de operatie vindt het grootste herstel plaats, maar zenuwweefsel herstelt langzaam en tot anderhalf jaar na de operatie is nog verbetering mogelijk. Herstel naar de oude situatie is echter vrijwel nooit volledig. Rustig afwachten op herstel van het zenuwweefsel is echter geen optie want er is meer nodig voor het ontstaan van een erectie dan goede zenuwen.
Even belangrijk voor het ontstaan van een goede erectie zijn de zwellichamen. Als de zwellichamen in de penis niet goed functioneren wordt uiteindelijk de bloedvoorziening naar de penis belemmerd en ontstaat er kans op blijvende erectieproblemen.
Naast herstel van de zenuwen moeten dus de zwellichamen in goede conditie worden gehouden.
Voor de zwellichamen in de penis geldt: Use It or Lose it. Intimiteit, vrijen en klaarkomen is van groot belang. Het is verstandig om binnen niet al te lange tijd na de operatie de draad weer op te pakken. Om de penis te stimuleren, erecties te laten ontstaan en orgasmes te krijgen. Ook al heeft u op dat moment geen behoefte aan seks.
Doet u dat niet, dan neemt de conditie van de zwellichamen snel af. En zwellichamen die niet goed meer functioneren kunnen niet worden hersteld. Het belang is dus groot.
Om de zwellichamen in conditie te houden moet de bloedtoevoer gestimuleerd worden, ook al lukt het niet meteen om een goede erectie te krijgen. Deze zorgen voor de aan- en afvoer van bloed naar de penis. Medicijnen kunnen hierbij helpen. De welbekende erectie bevorderende middelen (Viagra, Levitra en Cialis) kunnen het ontstaan van erecties ondersteunen en de periode tot herstel van de zenuwen helpen overbruggen.
Als een of beide zenuwen gespaard zijn gebleven tijdens de operatie, of er is nog kans op herstel, dan kan de uroloog deze medicijnen voorschrijven. De medicijnen bevorderen ook de slaaperecties, zodat ook zonder te gaan vrijen er een positief effect van verwacht wordt. Helaas worden de middelen niet vergoed, terwijl ze wel duur zijn.
Al deze geneesmiddelen (Viagra, Levitra en Cialis) werken op dezelfde manier. Het werkzaam stofje is alleen anders. Het middel met het werkzame stofje tadalafil dat in Cialis zit, blijft langer in het bloed aanwezig waardoor het langer werkt. Daarom wordt het ook wel 'de weekendpil' genoemd. Een voordeel is dat u dus niet meteen na het innemen van het tablet met vrijen hoeft te beginnen. Doordat het langer werkt duren de bijwerkingen soms ook wat langer.
U moet zich wel realiseren dat al deze middelen voor een verbetering van de erectie kunnen zorgen maar dat er altijd een seksuele prikkeling en opwinding noodzakelijk blijft.
Niet alle mannen hebben baat bij deze geneesmiddelen. Mannen die toch al een goed herstel zouden hebben, slikken de tabletten eigenlijk voor niks. Hetzelfde geldt voor die mannen waarbij het uiteindelijk toch niet goed komt met de erecties. Zo is het uiteindelijk maar voor een klein deel van de mannen echt de moeite en de investering waard. Helaas is het vaak vooraf onmogelijk om te inschatten of het voor u zinvol is.
Als erectie bevorderende tabletten geen enkele erectie tot stand kunnen brengen, dan zijn er nog andere mogelijkheden om de erectie te laten ontstaan en de zwellichamen in conditie te houden. Bijvoorbeeld met injecties. Hierbij wordt een vloeistof in de zwellichamen van de penis geïnjecteerd. Hierdoor stroomt er meer bloed in het zwellichaam waardoor er een erectie kan ontstaan. Het mooie is dat hier geen zenuw aan te pas hoeft te komen. Het gebruik van deze injecties dient in het begin onder medische begeleiding plaats te vinden omdat een overdosering tot vervelende gevolgen (oa een langdurige erectie) kan leiden. Deze zelfinjectiebehandeling wordt niet vergoed.
De werkzame bestanddelen van Androskat zorgen voor een verwijding van de bloedvaten en een verslapping van de spieren in het zwellichaam van de penis. Hierdoor stroomt er meer bloed in het zwellichaam, waardoor er een erectie kan ontstaan. De werking treedt vrijwel onmiddellijk in en is maximaal na ongeveer 15 minuten. De duur van de erectie is afhankelijk van de dosering en de oorzaak van de erectiestoornis.
Androskat niet gebruiken indien u lijdt aan:
Helaas wordt er tegenwoordig weinig vergoed door de verzekeraars. Op www.medicijnen.nl kunt u zien wat er nog aan erectiemiddelen wordt vergoed. Sommige Sildenafil en andere merken/middelen worden onder voorbehoud vergoed als zij voor andere doeleinden dan erectie bevorderend worden geslikt.
Er bestaat (nog) geen specifiek programma voor seksuele revalidatie na een prostaatoperatie, en helaas is er nog weinig wetenschappelijk onderzoek beschikbaar. Toch zijn de laatste richtlijnen duidelijk: penisrevalidatie moet zo snel mogelijk na de behandeling worden gestart met middelen zoals PDE5-remmers, vacuümpompen en injectietherapie.
Het is niet verstandig om te wachten tot erecties vanzelf terugkeren. Proactief handelen is essentieel om erectiestoornissen te voorkomen. Hieronder volgen een aantal praktische tips en adviezen die kunnen bijdragen aan uw herstel.
Het is belangrijk om vooraf elkaars wensen en verwachtingen te kennen. Veel stellen denken te weten wat de ander wil, maar met dit precaire onderwerp gaat het nog weleens fout. Een man kan bijvoorbeeld denken dat zijn vrouw het verschrikkelijk vindt als hij geen goede erecties meer kan krijgen, terwijl de vrouw, die eigenlijk geen zin meer heeft in seks, dit niet erg vindt. Het kan voorkomen dat de vrouw zelfs helemaal niet zit te wachten op de terugkeer van goede erecties maar dit niet durft te zeggen. Maar het komt ook voor dat de dame zegt dat ze een erectiestoornis niet erg vindt, om haar man geen rot gevoel te bezorgen, terwijl ze dit wel heel vervelend vindt. Veel stellen vinden het moeilijk om hier samen open en eerlijk over te praten. Een deskundige (seksuoloog of seksuologisch consulent) kan hierbij helpen.
Wanneer dat precies is, is moeilijk aan te geven. Bespreek dit met uw arts. Elke situatie en elke man is anders, maar in ieder geval na verwijdering van de katheter en als de nieuwe verbinding tussen de plasbuis en de blaasuitgang geen urine meer lekt. Dat is meestal 2 weken na de operatie. Gemeenschap zelf is relatief belastend voor het totale bekkengebied en wordt dus tot 6 - 8 weken na de operatie afgeraden.
Heeft u moeite met het krijgen van erecties? En werken medicijnen niet? Of heeft u teveel last van de bijwerkingen (bijvoorbeeld) hoofdpijn? Dan kan een penispomp helpen om de penis en de zwellichamen in conditie te houden. Bijwerkingen zijn zeldzaam en de werking is in het algemeen goed. Het vergt wel even geduld en handigheid. De vacuümpomp bestaat uit een kunststof cilinder die over de penis wordt geplaatst en waarbij een vacuüm ontstaat wanneer de lucht uit de cilinder wordt weggezogen. Hierdoor wordt bloed in de penis gepompt en ontstaat een erectie. Deze erectie kan gedurende ongeveer een half uur behouden blijven wanneer een afsluitende ring (vanaf de cilinder) rond de basis van de penis wordt aangebracht. De ring mag niet langer dan een half uur gedragen worden. Overleg eerst met uw arts voordat u er een aanschaft. Maar ook hiervoor geldt: wacht er niet te lang mee.
Uit wetenschappelijke studies blijkt dat het gebruik van een vacuümpomp bij penisrevalidatie, na een prostaat operatie, zinvol is. Ook voor mannen die na de operatie de lengte van de penis willen behouden, wordt vroegtijdige interventie door dagelijks gebruik van een penispomp sterk worden aanbevolen. U kunt hier alles lezen over penispompen.
Natuurlijk is dat niet altijd gemakkelijk. Wanneer de man na de operatie met een incontinentie probleem en erectiele dysfunctie wordt geconfronteerd is de natuurlijke neiging vaak om seks te vermijden. Laat u daar echter niet toe verleiden. Het is belangrijk een vicieuze cirkel te voorkomen. Door seks te vermijden loopt u juist de kans op blijvende erectiestoornis. Een open-mind, massages en speeltjes kunnen helpen om het plezier met elkaar (terug) te vinden. Er is ook de zogenaamde 'stuffing-methode'. Hierbij wordt de slappe penis met de vingers in de vagina gebracht. De vrouw zit bijvoorbeeld op de man. Als zij haar bekkenbodemspieren aan- en ontspant en tegelijkertijd haar heupen rustig op en neer beweegt, trekt en zuigt zij de penis verder in haar vagina. Zo kan toch een erectie optreden.
Als u de operatie ingaat met de juiste verwachtingen, kunt u de situatie na de operatie beter aan. Uit onderzoek blijkt goed geïnformeerde mannen de kwaliteit van hun leven na de operatie beter beoordelen. Te hoog gespannen verwachtingen leiden onherroepelijk tot teleurstelling. Veel mannen hebben voor hun prostaatoperatie al te kampen met erectieproblemen. Een deel van deze erectieproblemen komt door de vergroting van de prostaat, een ander deel (1 op de 3 mannen) krijgt spontaan erectieproblemen als hij de diagnose prostaatkanker te horen krijgt. Mannen die voor hun operatie last hebben van erectieproblemen vanuit een medische oorzaak moeten niet verwachten dat na de operatie dit probleem verdwenen is. Uit onderzoek blijkt dat 1 op de 5 mannen na de operatie verwacht een betere erectie te hebben. Dat is in de meeste gevallen een te hoog gespannen verwachting.
Bewegen, gezond eten, niet teveel alcohol en niet roken kan de kans op een goed herstel vergroten. Een gezonde leefstijl na een prostaatoperatie kan het herstel bevorderen en complicaties, zoals erectieproblemen of incontinentie, helpen verminderen. Hier zijn enkele belangrijke onderdelen van een gezonde leefstijl voor een snel herstel:
Gediplomeerd Consulent Seksuele Gezondheid (Post-HBO, RINO) en - gestart met haar Praktijk voor Seksuele Gezondheid in Steenwijk in 2024. Daarnaast werkzaam als bekkenfysiotherapeut MSPT (KNGF geregistreerd) bij Fysio Woldmeenthe in Steenwijk.
Aangesloten bij de Nederlandse Wetenschappelijke Vereniging voor Seksuologie (NVVS) en Passienetwerk Steenwijkerland
De Praktijk voor Seksuele Gezondheid Jansma is een zelfstandig gevestigde praktijk.
Meer informatie kunt u vinden op:
Overige bronnen:
Na een prostaatoperatie kunnen zenuwen beschadigd raken. Zonder regelmatige bloedtoevoer naar de penis treedt zuurstofgebrek op, wat kan leiden tot fibrose. Vroegtijdig starten met revalidatie houdt het weefsel gezond en vergroot de kans op herstel van de erectiefunctie aanzienlijk.
De meeste urologen adviseren binnen twee tot vier weken na de operatie te beginnen, zodra het katheter is verwijderd. Hoe eerder u begint, hoe beter het resultaat. Overleg altijd met uw uroloog over het juiste moment voor uw specifieke situatie.
Een erectiepomp trekt bloed naar de penis door middel van onderdruk. Dit zorgt voor zuurstofrijk bloed in het erectiele weefsel, wat fibrose voorkomt en de elasticiteit behoudt. Bij revalidatie gebruikt u de pomp dagelijks zonder penisring — het doel is bloeddoorstroming, niet per se een erectie voor seks.
Nee, bij revalidatie is een penisring meestal niet nodig. Het doel is het stimuleren van de bloeddoorstroming, niet het vasthouden van een erectie. Pomp de penis op, houd dit circa vijf minuten vast en laat dan los. Herhaal dagelijks. De penisring is pas relevant voor seksuele activiteit.
Het volledige revalidatieproces kan 12 tot 24 maanden duren. Zenuwbanen herstellen langzaam. De meeste mannen zien verbeteringen na drie tot zes maanden. Consistentie is cruciaal — dagelijkse oefeningen geven het beste resultaat. Geef niet te snel op.
De belangrijkste hulpmiddelen zijn een medische erectiepomp voor dagelijkse bloeddoorstroming, eventueel in combinatie met PDE5-remmers op voorschrift. Bekkenbodemtraining versterkt de betrokken spieren. Een vibrator kan aanvullend zenuwuiteinden stimuleren.
Ja, veel urologen adviseren een combinatie van vacuümtherapie en lage dosis PDE5-remmers voor optimaal resultaat. De medicijnen verbeteren de bloeddoorstroming en werken synergetisch met de pomp. Begin nooit zelfstandig met medicijnen — uw uroloog bepaalt de juiste dosering.
Gerelateerde berichten
19 Kommentare
U heeft helemaal gelijk! Onze excuses.
De UroLift is een minimaal invasieve procedure die wordt gebruikt om de symptomen van goedaardige prostaatvergroting (benigne prostaathyperplasie of BPH) te behandelen.
Hoe werkt een UroLift? Tijdens de UroLift-procedure worden kleine implantaten geplaatst die de vergrote prostaatweefsels opzij trekken, waardoor de urinebuis weer vrij komt en de urinestroom verbetert. In tegenstelling tot andere behandelmethoden, waarbij weefsel wordt weggesneden of vernietigd, wordt bij de UroLift geen weefsel verwijderd. Het prostaatweefsel wordt simpelweg uit de weg gehouden.
Voordelen van de UroLift-procedure:
Minimaal invasief: Het is een ingreep die meestal poliklinisch kan worden uitgevoerd.Snel herstel: De meeste patiënten kunnen snel terugkeren naar hun dagelijkse activiteiten.Geen permanente katheter: In tegenstelling tot sommige andere procedures is vaak geen langdurige katheter nodig na de ingreep.Behoud van seksuele functie: UroLift heeft geen invloed op de erectiele functie of het risico op retrograde ejaculatie (waarbij zaad in de blaas terechtkomt in plaats van naar buiten).Voor wie is UroLift geschikt? De UroLift-procedure is bedoeld voor mannen met BPH die baat kunnen hebben bij een duurzame oplossing zonder dat ze medicijnen moeten gebruiken of ingrijpende operaties willen ondergaan. Het is vooral effectief bij mannen met een prostaat die niet extreem groot is.
Je zei: UroLift-procedure wordt steeds vaker uitgevoerd als een populaire behandelingsoptie voor mannen met goedaardige prostaatvergroting (BPH). Dit komt vooral doordat veel mannen met BPH op zoek zijn naar een effectieve behandeling die de voordelen biedt van een snel herstel en minder bijwerkingen in vergelijking met traditionele operaties of langdurige medicatie.Het kan een uitkomst zijn voor mannen die klachten hebben van BPH maar bij wie medicijnen onvoldoende effect hebben, of die last hebben van bijwerkingen van medicatie.
De UroLift-procedure is een steeds vaker gekozen oplossing voor mannen met BPH, vooral vanwege de effectiviteit en het relatief lage risico op complicaties.
Wat ik mis in deze verhalen is het plaatsen van een urolift, ipv schrapen, geen bijwerkingen. Google vertelt er genoeg over, daarna de uroloog…..
Hier werd de prostaat verwijdert na prostaatkanker op 50 jarige leeftijd.
Ik ben nu een jaar verder en heb weinig last van incontinentie, enkel bij zwaar tillen ga ik nu nog preventief eerst plassen.
Een 6tal weken na de zenuwsparende operatie ben ik gestart met vacuumpomp samen met tadalafil.
Tijdens gebruik van de vacuumpomp lukte het om terug een erectie te krijgen, maar na verwijderen pomp verdween deze evensnel.
Na een 4tal maanden zo te proberen, heb ik bij opvolgbezoek van de uroloog caverject 10mcg injectie’s voorgeschreven gekregen, samen met korte (te weinige) uitleg hoe en wat toedienen.
Gelukkig had ik al gelezen en enkele filmkes gezien om dan te starten met 1/3dosis. Dit gaf geweldig resultaat maar duurde veel te lang (4uur) en was zeer pijnlijk.
Het afstellen van de dosis en het juist prikken moet je wat ervaring op doen, de +- eerste 10maal ik dit product gebruikte was pijnlijk daarna mindert dit wel, maar er is nog altijd een onaangenaam gevoel.
Ook blijf ik dagelijks mijn tadalafil nemen en enkele malen per week een vacuumpomp gebruiken, want naar mijn gevoel geeft dit een grote meerwaarde.
2 jaar geleden toen 60 jaar een volledige prostaat operatie gehad met de Da Vincie robot.
Daarbij werd verteld dat de operatie goed is gegaan. Dit was niet het geval, want meteen was ik incontinent. Dit bracht veel verdriet met zich mee.
Voor de operatie was ik een gezonde, sportieve man met een goed sexleven. Afgezien van de prostaatkanker, waar ik via een psa onderzoek achter kwam. Zonder dit onderzoek was ik er nooit achter gekomen, want ik was niet ziek.
Mijn incontentie duurde 18 maanden. Ik heb allerlei medicijnen en oefeningen gedaan, maar de incontinentie bleef aanhouden. Uiteindelijk is er 2 maanden geleden de sling geplaatst. Dus nu kan ik mij concentreren op het 2de probleem: erectie problemen. Weer wordt door de uroloog gezegd dat dit goed komt. We zijn 2 jaar verder.
Ik heb heel ontevreden hoe alles is gegaan.
Mijn advies naar degene die dit operatie nog moeten gaan doen is dat zij zich goed moeten laten informeren.
Al bij al heb ik een zeer slechte ervaring met de prostaat operatie.
Ik heb zes jaar geleden een volledige porostaat operatie gehad met de Da Vincie robot.
Daarbij is alles weggehaald, zodat ik geen erectie meer kan krijgen en geen zaad meer kan produceren. Heb ook de Androscat geprobeerd in het bijzijn van de uroloog, resultaat negatief. Aangeraden werd een penis prothese of een vacuümpomp. De pomp werkte niet bij mij. Over de penisprotese: er zijn drie verschillende modellen, voor drie verschillende prijzen, variërend van elf duizend tot eenentwintig duizend euro. Er is nog een ander probleem: ik sta op een relatie site. Als ik dan iemand tegen kom en het wordt serieus, en komt
tot sexueel contact (ik kan totaal niks meer) dan moet ik dat toch vertellen. Dan is het einde
oefening. Ik ben op zoek naar een vereniging die er is voor deze mannen.
En er is ongetwijfeld een site, die er is voor alleen staande vrouwen, die ook geen sex kunnen hebben. Ik wil graag weten waar ik mijn problemen terecht kan. En is er een instelling die kan zorgen dat er een contact plaats kan vinden? Bij voorbaat mijn dank